Recent onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laat opnieuw zien hoe groot het probleem van agressie en ongewenst gedrag in de zorg is. In 2024 gaf 57 % van de zorg- en welzijnsmedewerkers aan dat zij te maken hadden gehad met agressie door patiënten of hun naasten – bijna onveranderd ten opzichte van eerdere jaren. Van deze medewerkers ervaart bijna de helft verbale agressie, een kwart pestgedrag, en een vijfde fysieke agressie zoals duwen of slaan.
Deze cijfers zijn pijnlijk duidelijk: veiligheid op de werkvloer is voor veel professionals in de zorg geen vanzelfsprekendheid meer. En juist waar medewerkers zich inzetten voor het welzijn van anderen, mag ónze inzet voor hún veiligheid niet ontbreken.
Werkdruk, werkrelaties en het veiligheidsdilemma
De CBS-data laat een belangrijke samenhang zien: medewerkers met een (veel) te hoge werkdruk ervaren significant vaker agressie dan collega’s met een gezonde werkbalans. Ook een gebrek aan voldoende tijd voor cliënten of patiënten correleert met een groter risico op incidenten.
Deze cijfers bevestigen wat veiligheidsexperts al langer benadrukken: fysieke veiligheid staat niet op zichzelf. Het gaat hand-in-hand met psychologische veiligheid, werkdruk, tijd voor aandacht en respectvolle communicatie. Goed werkgeverschap betekent oog hebben voor deze onderlinge verbanden, en er proactief naar handelen.
ARBO-wetgeving en RI&E: verplicht preventieve basis
In Nederland verplicht de Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-wet) werkgevers om een veilige en gezonde werkomgeving te bieden voor alle medewerkers, inclusief bescherming tegen geweld en agressie. Dit betekent bijvoorbeeld:
- Risico’s in kaart brengen via een Risico-Inventarisatie & -Evaluatie (RI&E).
- Preventieve maatregelen treffen tegen psychosociale arbeidsbelasting (zoals agressie en intimidatie).
- Afstemming met medewerkers over risico’s en preventie.
Volgens de Arbeidsinspectie moet een RI&E de risico’s op fysieke en psychosociale belasting expliciet adresseren. Werkgevers dienen niet alleen maatregelen te beschrijven, maar ook daadwerkelijk implementeren.
Cruciaal hierbij is het besef dat veiligheidsrisico’s niet ophouden bij de poort van een instelling – veel zorgverleners werken ambulant, bij mensen thuis, in wijkteams of in andere onverwachte settings. Juist daar liggen vaak grotere risico’s, omdat de werkomgeving niet standaard gecontroleerd of aangeleverd is.
Veilig werken ook onderweg: ambulante zorg vraagt extra aandacht
Ambulante zorgmedewerkers vormen een kwetsbare groep wat betreft veiligheidsrisico’s:
- Ze zijn regelmatig alleen op locatie.
- De fysieke omgeving is onbekend of onvoorspelbaar.
- Er is geen directe collega in de buurt die kan ingrijpen.
In zo’n context zijn duidelijke werkafspraken, adequate training in gesprekstechnieken en betrouwbare communicatiemiddelen geen luxe, maar een randvoorwaarde voor veiligheid.
Preventie vóór interventie: bewustzijn en condities als sleutel
Veel werkgevers focussen op interventie op het moment dat het misgaat – bijvoorbeeld 112-oproepen of agressieregistratie achteraf. Maar preventie is minstens zo belangrijk. Een veilig werkklimaat begint met:
- bewustwording van risico’s,
- overleg over veiligheidsprocedures,
- training in herkennen van escalaties,
- duidelijke grenzen benoemen voor medewerker én cliënt.
Middelen die medewerkers ondersteunen om tijdig escalatie te signaleren en (proactief) grenzen te stellen zijn dan van onschatbare waarde.
De Montr Noodknop: meer dan een alarm – een preventief en empowerend instrument
De Montr Noodknop applicatie speelt precies in op dit preventieve veiligheidsdenken:
1) Een steuntje in de rug om grenzen te stellen
De Noodknop is niet alleen bedoeld als laatste redmiddel in een acute situatie. Juist door haar aanwezigheid geeft zij medewerkers:
- vertrouwen om eerder de grens aan te geven bij ongewenste omgangsvormen;
- een tastbaar hulpmiddel om persoonlijke veiligheid voorop te stellen;
- een signaal naar werkgever én collega’s dat veiligheid serieus genomen wordt.
In situaties waarin verbale agressie escaleert, geeft de knop medewerkers de steun om werkzaamheden te beëindigen voordat het uit de hand loopt.
2) Preventie en bewustzijn als fundament
Door het gebruik van de applicatie geïntegreerd aan te bieden binnen organisaties:
- groeit het bewustzijn rond veiligheid en risico’s;
- wordt het onderwerp ‘veiligheid’ meer gestructureerd bespreekbaar;
- kan een onveilig gesprek met meer vertrouwen tijdig worden afgebroken.
Gebruikers weten dat er een direct hulpmiddel binnen handbereik is – dat alleen al helpt stress, onzekerheid en risico’s te verminderen.
3) Ondersteuning, rapportage en verbetering
Naast directe signalering biedt Montr:
- digitale rapportage om risico’s en incidenten overzichtelijk vast te leggen;
- managementinformatie waarmee werkgevers kunnen sturen op verbetering;
- koppelingen met veiligheidsbeleid zodat incidenten leiden tot duurzame oplossingen.
Conclusie: veiligheid als waarde, niet als incident
De recente CBS-cijfers zijn een wake-up call: agressie en ongewenst gedrag zijn wijdverbreid in de zorg, en hebben een directe relatie met werkdruk, psychosociale risico’s en arbeidsomstandigheden. Werknemers verdienen een werkomgeving waarin zij met vertrouwen en respect kunnen werken – fysiek én psychologisch.
Dat vraagt om een integrale veiligheidsstrategie, waarin preventie, bewustzijn en goede ondersteuning hand in hand gaan. Met de Montr Noodknop applicatie worden medewerkers niet alleen beschermd, maar ook versterkt in hun rol om grenzen te stellen, risico’s te herkennen en in veilige condities te werken.
Kortom: veiligheid op het werk is geen extra taak – het is een fundament voor goede zorg. Met slimme technologie, een heldere RI&E en een cultuur van respect en aandacht bouwen we samen aan veilige werkomgevingen – binnen de organisatie en daarbuiten.
Om de veiligheid van uw medewerkers te kunnen garanderen biedt Montr een aanvullende noodknop. Deze functionaliteit wordt eenvoudig in uw app geïntegreerd.
